سگ
سگ در اسلام
اکثریت مسلمانان چه سنی چه شیعه سگ را دینیانه ناپاک میدانند. رایج نیست مسلمانان سگها را بعنوان حیوان خانگی نگه دارند. آنها را لاشه خوار میدانند.
در بریتانیا سگهای بوکشنده اجازه ندارند با مسافران تماس داشته باشند بلکه تنها چمدانشان و به دقت استفاده میشوند. آنها نیاز دارند چکمههای چرمی سگ هنگام جستجوی مساجد و مساکن مسلمانان به پا کنند.
شماری حدیث و سنت از دیدگاه محمد به سگها وجود دارد. او گفت همراهی سگ به جز در شکار، دامداری، حفاظت بیت بخشی از اعمال نیک مسلمانان را باطل میکند. از طرف دیگر، او مهربانی به سگان و حیوانات دیگر را حمایت کردند. ابوحوریره نقل کرد که پیامبر گفت: هنگامی مردی تشنه قدم میزد و به چاهی رسید، و آب نوشید از آن. دی راه برگشت سگی را دید که از گل و لجن میخورد از خاطر رنج تشنگی. بنابرین او به چاه برگشت و ته چاه رفت، کفشش را با آب پر کرد، کفشش را دندان گزید و بالا آمد و سگ را آب داد. الله برای عمل نیک سپاس کرد و گناهانش را بخشود. مردم پرسیدند: ای فرستاده الله! پاداشی برای ما هست از خدمت به حیوانات؟ او پاسخ داد، بله پاداش برای خدمت به هر جانوری هست.
سگ در زرتشتی
سگ در مزدیسنا آفریده (مخلوق) درستکار، پاک، بویژه سودمند در نظر گرفته شده، که خوراکش داد و نگهداریش کرد. سگ برای کار و وظیفه سودمندش درون خانه ستوده شده، اما همچنین فضیلتهای روحانی ویژه ای دارد. یک نگاه سگ (سگدید) پاکننده است و دیوها را میگریزاند. همچنین پیوند ویژهای با جهان پسین دارد؛ پل چینوَت (در نوشتههای زرتشتی) سوی بهشت گفته شده که با سگان نگاهبانی و پاسبانی میشود. سگها سنتا به یادبود مرده ها خوراک داده میشوند. «احترام ِ سگ» یک رسم مرسوم میان روستاییان زرتشتی هست. قوانین جزیی رفتار درخور با سگها در وندیداد(بخشی از نامه ورجاوند اوستا) یافت میشود، بویژه در فرگرد 13، 14، 15، جاییکه مکافاتهای سختی برای آزاردهنده گان سگان چه خانگی چه خیابانی در روش های مختلف در نظر گرفته شده، اغلب کمک یا آزار سگ برابر کمک یا آزار یک انسان (مرتوگ) است. کشتن سگی ( یک سگ چوپان، سگ خانگی، سگ شکاری یا یک سگ آموزشدیده منجر به سرنوشت پسین او پس از مرگ میشود. یک خداوند سگ میباید از سگ آبستنی که نزدیک خانه اش آرمیده و آسوده، دست کم تا زایمان ازو مراقبت کند ( و در برخی موارد تا هنگام شش ماهگی تولهها از آنان مراقبت نماید. اگر خداوند سگ به سگ کمکی نکند و متعاقبا به تولهها آسیبی رسد، «او مجازاتش را خواهد دریافت کردن که مرگ ارزان است» چونکه آتش فرزند اهورا مزدا همینطور شاهد بوده همینطوری که نگاهبان زن آبستن، نیز نگاهبان سگ آبستن است. گناه بزرگی است که به سگ استخوان درستی دهیم که در گلوی او بماند، یا خوراکی که داغ باشد، خب (بنابرین) گلویش را بسوزاند. خوراک بد دادن به یک سگ برابر(معادل) خوراک بد دادن به یک انسان است (مانند زهر)، مومنان موظفند مراقبت کنند از سگی که بویاییاش آسیب دیده، تا شفا یابد به همان شیوه برخورد با یک انسان مومن و باورمند، اگر ....(کاستی مترجم)
هم مطابق وندیداد و کنه (عمل) سنتی زرتشتیان،به سگها چندین مناسک تشییعی مشابه انسانها داده شده است.در وندیداد (به معنی قوانین بر ضد دیو) گفته شده که ارواح سگان درگذشته در راسوی آبی (=سگ آبی) تناسخ یافته، بنابرین کشتن راسو یک گناه وحشتناک بوده که خشکسالی و قحطی روی زمین می آورد و باید با مرگ قاتل کفاره داده شود و یا قاتل به اجرای لیست درازی از کردار های نیک یا کرفه از قبیل شفای سگان، پرورش تولهها، پرداخت جرمه به موبد، همینطور کشتن خرفتسرها آن را تاوان کند. (خرفتسرهای جانوارن زشت و ناپاکی هستند منجمله گربهها، موش های صحرایی، گونههای این و آنی از خزندگان، دوزیستان، و حشرات).
سگدید مناسک تشییع جنازه بوده که در آن سگی درون اتاقی که جنازه خوابانده شده بنابرین سگ به آن مینگرد. سگدید در زبان پارسی میانه یعنی نگاه یا دید سگ که از کارهای دینی بهدینان میباشد. سودهای روحانی پرشمار و گونهگونی با این مراسم به دست میآید. باور است که هدف اصلی (؟) این بود تا مطمعن شویم که فرد براستی مرده بوده، ازآنجاییکه سوهشهای (حس) سگ برای تشخیص مرگ انسانی دقیق تر بوده نیبت به خطای انسانی. یک سگ چهارچشم، که آنی است که 2 خال روی پیشانی داشته و به دیگران برای سگدید برتری داده میشود.
مناسک سنتی درمورد سگان توسط زرتشتیان اصلاحگر در میانه قرن 19 مورد هجمه قرار داده شده، و آنان کاملا آنها را تا اواخر سده 20 هشتند ( کنار گذاشتند). حتی بهدینان سنتی میل دارند تا اندازهای این مناسک ها را امروزه محدود کنند.
استاد ابراهیم پورداوود